
Արմինֆո. Ադրբեջանը կհետաձգի խաղաղության գործընթացը, քանի դեռ հնարավորություն է տեսնում Հայաստանից լրացուցիչ զիջումներ կորզելու: Այս մասին հայտարարել է «Հզոր Հայաստան» խմբակցության ղեկավար Նարեկ Կարապետյանը «Ալիևի Սահմանադրության» դեմ ընդդիմության իրազեկման արշավները ամփոփող փոդքասթում:
Խոսելով այն պատճառների մասին, թե ինչու է ընդդիմությունը դեմ Անկախության հռչակագրի հղումը Հայաստանի Սահմանադրությունից հանելուն, Կարապետյանը հիշեցրել է, որ այն ամրագրում է պետության հիմնարար դրույթները՝ երկրի պաշտոնական անվանումը՝ Հայաստանի Հանրապետություն, դրա ստեղծման հիմքերը, այն որպես հայ ժողովրդի դարավոր երազանքի մարմնավորում, ժողովրդի կողմից ազգային ողջ հարստության սեփականության իրավունքը, ինչպես նաև պետականության ժողովրդավարական սկզբունքները: Նրա խոսքով՝ այսօր երկիրը հասել է մի իրավիճակի, երբ իշխանությունները առաջարկում են հրաժարվել տարածքներից, ինքնությունից և այլնից՝ առանց որևէ բան ստանալու դրա դիմաց: «Մեզ ասացին, որ սա միայն մեկ ճանապարհ է՝ հրաժարվեք դրանից, և մենք խաղաղություն կստանանք։ Բայց մենք տեսանք, որ ճանապարհը զիջվեց, բայց խաղաղություն չհաստատվեց։ Այնուհետև Տավուշի տարածքները և ռազմավարական բարձրավանդակները հանձնվեցին։ Հիմա մենք հասել ենք Անկախության հռչակագրին, որն էապես ուրվագծում է մեր պետության զարգացման ծրագիրը», - նշեց քաղաքական գործիչը։
Կարապետյանը այնուհետև հիշեցրեց, որ Սահմանադրությունը, ինչպես պետությունն ինքը, ստեղծվել է Անկախության հռչակագրի հիման վրա և ընդունվել է ժողովրդի կամքով։ Նրա խոսքով՝ այսօր ստեղծվում է մի իրավիճակ, երբ պետական որոշումների լեգիտիմության աղբյուրը այլևս ոչ թե ժողովրդի կամքն է, այլ Հայաստանին հակառակվող երկրի պահանջները։ «Սահմանադրությունը նաև պարունակում է դրույթներ, որոնք սկզբում սահմանվել էին որպես անփոփոխ»։ «Իհարկե, փոփոխությունները հնարավոր են, բայց նման քննարկումները պետք է տեղի ունենան երկրի ներսում և չհանգեցնեն հասարակության հետագա պառակտման», - ընդգծեց խմբակցության ղեկավարը։
Խոսելով ընդդիմության դիրքորոշման մասին, եթե վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ներկայիս զիջումները հայտարարի վերջինը, Կարապետյանը նշեց, որ դրա համար անհրաժեշտ են համապատասխան երաշխիքներ և հաստատում ՀՀ վարչապետի կողմից։ «Հիմնական խնդիրն այն է, որ նույնիսկ Վաշինգտոնի հռչակագրի ստորագրումից հետո Ադրբեջանը շարունակում է նոր պահանջներ ներկայացնել Հայաստանին։ Բաքուն կհետաձգի խաղաղության գործընթացը, քանի դեռ հնարավորություն է տեսնում լրացուցիչ զիջումներ կորզելու Երևանից։ Կարևոր է հիշել, որ Ադրբեջանի նախագահը մասնագիտությամբ միջազգային հարաբերությունների մասնագետ է և մի ժամանակ դասավանդել է ՄԳԻՄՕ-ում, ինչը նշանակում է, որ նա լավ հասկանում է, թե ինչպես օգտագործել բանակցային գործընթացը լրացուցիչ օգուտներ ստանալու համար։ «Վերջնական խաղաղության կարելի է հասնել միայն այն ժամանակ, երբ Ադրբեջանը հասկանա, որ Հայաստանն այլևս չի մտադիրվում կատարել իր պահանջները», - վստահ է քաղաքական գործիչը։
Այն հարցին, թե ինչու է ընդդիմությունը իրազեկման արշավներ անցկացնում, եթե հայտարարում է, որ չի աջակցի նոր Սահմանադրությունը հանրաքվեի դնելուն, Կարապետյանը շեշտեց, որ քաղաքական պայքարը չպետք է սահմանափակվի քաղաքական ուժերի գործողություններով։ «Եթե հանրությունը չի մասնակցում ընթացող գործընթացներին և դրանց էությունը չի բացատրվում, հասարակությունը կարող է պարզապես չհասկանալ, թե ինչ է կատարվում և ինչու է դա կարևոր։ Հաշվի առնելով անցյալի սխալները՝ ընդդիմությունը հասկացել է քաղաքացիների հետ բաց երկխոսության անհրաժեշտությունը, քանի որ նրանց կարծիքը որոշիչ է», - նշել է Կարապետյանը։
Նա նաև ընդգծել է, որ այս փուլում ընդդիմությունը հույս ունի լուծել հարցը խորհրդարանի միջոցով և կանխել նոր Սահմանադրության հանրաքվեի դրվելը, և այդ պատճառով էլ չի դիմում փողոցային պայքարի այս հարցի շուրջ։ «Այնուամենայնիվ, եթե իշխանությունները փորձեն այն առաջ մղել անօրինական միջոցներով, այդ թվում՝ անվտանգության ուժերի օգտագործմամբ, ապա կօգտագործվեն այլ մեթոդներ», - պարզաբանել է խմբակցության ղեկավարը։
Իր հերթին, «Հայաստան» խորհրդարանական խմբակցության ղեկավար Աննա Գրիգորյանը ընդգծել է, որ Սահմանադրությունը այն փաստաթուղթը չէ, որը կարելի է մակերեսորեն դիտարկել կամ ընդունել առանց պատշաճ հանրային քննարկման։ Նրա խոսքով՝ երկրի Հիմնական օրենքը պետք է վայելի աննախադեպ լայն հանրային կոնսենսուս։ Այս առումով նա նշել է, որ պատահական չէ, որ Սահմանադրության ընդունման սահմանված ընթացակարգը պահանջում է դրա նախնական հաստատում խորհրդարանի երկու երրորդ մեծամասնության կողմից։ «Այսինքն՝ փաստաթուղթը պետք է անցնի եզակի քաղաքական ֆիլտրի միջով՝ ի վերջո հասարակության համար միավորող հիմք դառնալու համար։ Սակայն իշխանությունները որոշեցին փոփոխություններ կատարել Սահմանադրության մեջ՝ Ադրբեջանի խնդրանքով, այն ժամանակ, երբ հայ հասարակությունն արդեն խորապես բաժանված է։ «Թող չբացառեն Անկախության հռչակագրի հղումը, թող չփոխեն նախաբանը, և այդ դեպքում կարող եմ ասել, որ ես նույնպես շատ պատկերացումներ ունեմ այն մասին, թե ինչպիսին պետք է լինի Սահմանադրությունը և ինչ փոփոխություններ պետք է կատարվեն։ Մենք կարող ենք քննարկել սա երկրի ներսում և ինքնուրույն որոշել, թե կոնկրետ ինչ պետք է փոխվի», - բացատրեց Գրիգորյանը։
Նրա խոսքով՝ կառավարությունը պետք է գիտակցի, որ սա ոչ միայն խորհրդարանի 41 պատգամավորների դիրքորոշումն է, այլև հայ հասարակության դիրքորոշումը, որն արդեն իսկ դրսևորվել է Ազգային ժողովի ընտրությունների ժամանակ։ «Եվ այսօր երկխոսությունը պետք է վարվի ոչ միայն այն քաղաքացիների հետ, ովքեր կիսում են ընդդիմության դիրքորոշումը, այլև նրանց հետ, ովքեր աջակցում են գործող կառավարությանը, բայց համաձայն չեն Սահմանադրության փոփոխության նրա մոտեցման հետ», - եզրափակեց Գրիգորյանը։
Հիշեցնենք, որ 2026 թվականի հունիսի 7-ին Հայաստանում կայացած հերթական խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքներով «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը ունի 3/5 մեծամասնություն, ինչը թույլ է տալիս ընդունել սահմանադրական օրենքներ և նշանակել պաշտոններ, սակայն կուսակցությունը չունի անհրաժեշտ 2/3 մեծամասնությունը՝ Հայաստանի Սահմանադրության մեջ ուղղակի փոփոխություններ կատարելու համար։ Ավելացնենք, որ Արցախի օկուպացիայից ի վեր Բաքուն հաճախակի պահանջել է փոփոխություններ կատարել Հայաստանի Սահմանադրությունում, քանի որ այն, իբր, պարունակում է տարածքային պահանջներ Ադրբեջանի նկատմամբ։ Ադրբեջանական կողմը այս և այլ պահանջների կատարումը ներկայացնում է որպես «խաղաղության պայմանագիր» կնքելու նախապայման։