Իշխան Մխիթարյան. Armenian Card՝ սպասեք լավ լուրերի

Փետրվարին Armenian Card ընկերությունը գործարկեց նոր, ժամանակակից
պահանջներին համապատասխան ծրագրային ապահովումը: Ծրագրային նոր
ապահովման ներդրմանը նախորդեցին լայնամասշտաբ թեստային աշխատանքներ, և այժմ նոր «սոֆթն» արդեն
գործում է լրիվ ծավալով: Գո՞հ եք արդյոք Ձեզ վստահված թիմի աշխատանքից: Ինչպե՞ս եք
գնահատում միգրացիոն գործընթացը:

Հաշվի առնելով նախագծի մասշտաբը, գտնում եմ, որ մեկ
պլատֆորմից մյուսը միգրացիոն գործընթացն անցավ բավականին հարթ: Իհարկե, անցումից
հետո առաջանում էին ոչ ստանդարտ վիճակներ, բայց, ընդհանուր առմամբ, «գլոբալ»
ցնցումներ չարձանագրվեցին: Մինչ անցումը մենք բանկերի հետ
հաճախորդներին հասցրեցինք տեղեկացնել այն մասին, որ համակարգում կարող են տեղի ունենալ
շեղումներ, ինչը բնական է նման լայնամասշտաբ նախագծերի իրականացման ընթացքում:
Նշեմ, որ հին ծրագրային ապահովումից նորին անցնելիս միգրացվեց ավելի քան 1
մլն.բանկային քարտ (հաճախորդների հաշիվներ), ինչպես նաև հին պլատֆորմի վրա գործող
ծրագրա-ապարատային ողջ համալիրը, որն իր մեջ ներառում էր հազարից ավելի
բանկոմատ և ավելի քան 6 հազար POS-թերմինալ, որոնք հաջողությամբ
տեղափոխվեցին նոր ֆունկցիոնալին: Եվ այդ ամբողջ գործընթացը, որն
առաջին հայացքից շատ պարզ էր, իրականում, այնուամենայնիվ,
բավականին աշխատատար էր, բայց անցավ հաջողությամբ, առանց համակարգային
խոշոր ձախողումների, գոնե մեր գնահատակներով:

Այնուամենայնիվ, նոր պլատֆորմը գործարկելիս որոշ բանկերում առաջացան
պրոբլեմներ, կապված իրենց համակարգերն ազգային պրոցեսինգային կենտրոնում
ինտեգրելու հետ: Որպես արդյունք, որոշ բանկոմատներ 3 օր չաշխատեցին, իսկ մի շարք
բանկեր հաճախորդներին անգամ մերժում էին իրենց բանկային հաշիվներից միջոցներ
տրամադրել, հղում կատարելով ArCa-ին…

Որոշ բանկոմատներ, իրոք, կարող էին և որոշ
ժամանակահատվածում չաշխատել: Իրականացված գործընթացի առանձնահատկութոյւնից
ելնելով բանկոմատների որոշակի քանակ սովորական վերաբեռնման կարիք ուներ, ինչն էլ բավականին
օպերատիվորեն իրականացվեց բանկերի կողմից: Ինչ վերաբերվում է որոշ բանկերի
աշխատակիցների արդարացումներին, կապված որոշ հաճախորդներին միջոցներ տրամադրելու
հետ, ապա նման տեղեկություն ստանալուց հետո այդ թյուրիմացոթյունը
հարթվեց, ընդ որում, ՀՀ Կենտրոնական բանկի և Հայաստանի Բանկերի ասոցիացիայի
մասնակցությամբ: Ես այստեղ հակված եմ տեսնել ոչ թե չարամտություն, այլ, ավելի
շուտ, բանկերի սպասարկող անձնակազմի թերի իրազեկվածություն:

Եկեք ավելի հաճելի բաներից խոսենք: Պատմեք ծրագրային նոր ապահովման
առավելությունների մասին: Այժմ, երբ արդեն գործարկվել է նոր, ժամանակակից սոֆտը,
բանկերը լավ հնարավորություն են ստացել շուկա դուրս գալ քարտային նորագույն և
յուրօրինակ նախագծերով: Ինչպիսի՞ նորամուծությւններ կարող ենք սպասել բանկերից,
կապված նոր ծրագրային ապահովման գործարկման հետ:

Սկսեմ առավելություններից: Ծրագրային նոր ապահովումն,
առաջին հերթին, բանկերի համար մուտք է բացում դեպի պրոցեսինգային ավելի լայն
ծառայությունները: Այժմ բանկերը կարող են տեղում հետևել տրանսակցիաներին, ինչպես
նաև որոշ գործառնություններ իրականացնել առանց մեր միջամտության: Քիչ
առավելություններ չեն ստացել նաև քարտապանները, մասնավորապես, դա նկատելի է
վիրտուալ ծառայությունների ոլորտում: Այսպես, քարտից քարտ փոխանցումների ժամանակային
սահմանափակումների տխրահռչակ պատմությունն արդեն անցյալում է (այս մասին կան
բազմաթիվ դառը կատակներ): Հին համակարգի աշխատանքի տեխնոլոգիական
առանձնահատկությունների պատճառով այս ծառայությունը ժամանակավորապես անհասանելի էր
քարտապաններին, իսկ այժմ այն հեշտությամբ հասանելի է, և քարտից քարտ փոխանցումների
զգալի աճի շնորհիվ անկանխիկ պլաստիկ գործառնությունների ծավալը կարժ
ժամանակահատվածում աճեց 42,7 տոկոսով: Արագացավ նաև պլաստիկ քարտերի
նույնականացման գործընթացը, այսինքն, վճարումների մշակման գործընթացը POS-թերմինալների
միջոցով:

Իսկ նոր սոֆթի ամենակարևոր առավելությունը, իմ կարծիքով,
ինտերնետ և շարժական կապերի վճարների շուկայի հնարավորությունների զարգացումն էր: Այս
ուղղությամբ էլ ակտիվորեն կաշխատենք նոր ծրագրային ապահովման շրջանակներում: Ողջ
աշխարհում գնալով ավելի շատ վճարներ են տեղի ունենում վիրտուալ միջավայրում, և ժամանակին
այդ նույնը տեղի կունենա նաև Հայաստանում:

Իսկ ինչպե՞ս մեր բնակչությանը շահագրգռել դեպի վիրտուալ տարածություն: Հաշվի
առնելով ինտերնետ-վճարների աղքատիկ ծավալները, դժվարությամբ ես հավատում, որ
ապրանքների և ծառայությունների դիմաց վճարումների այս ձևը Հայաստանում ինչ-որ
ժամանակ անց կդառնա զանգվածային:

Այո, ինտերնետ-վճարների ծավալը, իրոք, մեծ չէ, և այդ են ապացուցում
թվերը: ArCa համակարգի կողմից թողարկվել է ավելի քան 1 մլն.պլաստիկ քարտ, իսկ
վիրտուալ քարտերի քանակը 2013 թվականի մարտի 1-ի դրությամբ հասել է 23 հազարի: Եթե
հաշվի առնենք նաև, որ մեկ օգտատիրոջն ընկնում է առնվազն 2 վիրտուալ քարտ, ապա
ինտերնետ-վճարներից օգտվողների իրական թիվը կազմում է 11-12 հազար:

Բայց դրանք էլ այնքան հաճախ չէ, որ գնումների դիմաց վճարում են ինտերնետի
միջոցով:

Ցավոք, դա այդպես է: Մեծ հույսեր ունեմ, որ ծրագրային նոր
ապահովման գործարկումից հետո ինտերնետ-վճարների ծավալներն առաջիկայում անպայման
կաճեն: Դրա համար, կարծում եմ, որ անհրաժեշտ է, առաջին հերթին, բարձրացնել
քաղաքացիների տեղեկացվածությունը: Իսկ այստեղ միջնորդի դեր կարող են կատարել
բանկերը, քանի որ ունեն անհրաժեշտ բոլոր լծակները: Իսկ մենք, մեր կողմից, կշարունակենք
մշտապես ընդլայնել մեր ծառայությունները մակարդակը, բարձրացնելով նաև
անվտանգության մակարդակը:

Պրն.Մխիթարյան, կցանկանայի հարցնել նաև չիպային քարտերին անցնելու մի փոքր
ձգձգված գործընթացից...

Ես այնքան էլ համաձայն չեմ «ձգձգված» արտահայտությանը: ԱՄՆ
նման հսկայական շուկան, հավանաբար պատկերացնում եք, թե որքան բանկոմատներ ու POS-թերմինալներ
կան այնտեղ, դեռ ամբողջովին չի անցել չիպային տեխնոլոգիաներին, քանի որ քարտային
ենթակառույցների արդիականացումը լուրջ ծախսեր է պահանջում: Մյուս կողմից,
եվրոպական բազմաթիվ երկրներ ամբղջովին անցել են չիպային տեխնոլոգիաներին: Ինչ
վերաբերվում է մեզ, ապա մեր ամբողջ ենթակառույցը, այսինքն բանկոմատներն ու POS-թերմինալները,
չիպային քարտերն սպասարկում են դեռևս 2006 թվականից: Իսկ  քարտային պրոդուկտները նոր տեխնոլոգիաներին
փոխանցելու կամ չփոխանցելու վերաբերյալ որոշումները բանկերն ընդունում են, ելնելով
միջազգային վճարային համակարգերի որոշակի պահանջներից, ինչպես նաև սեփական
հաշվարկներից: Այս առումով նույնպես չեմ կարող համաձայնվել «ձգձգված»
արտահայտության հետ: Մեր համակարգի բոլոր մասնակիցներից MasterCard համակարգի գծով
մնացել են 2 բանկ, որ չի անցել EMV քարտերի թողարկմանը, ընդ որում, այդ 2-ից մեկը
նույնպես արդեն սկսել է անցման գործընթացը: Visa համակարգով նույնպես գործընթացն
ընթանում է բավականին ակտիվ:

Վերադառնալով նոր սոֆթի թեմային, կցանկանայի մեկ անգամ ևս Ձեզ հարցնել որոշ
բանկերի կողմից սեփական պրոցեսինգ ունենալու նպատակահարմարության մասին: Այդ մասին
մենք զրուցել ենք դեռևս նոր ծրագրային ապահովման գործարկումից առաջ:

Համաշխարհային փորձը ցույց է տալիս, որ վճարումների
պրոցեսինգը դա լայնածավալ մասշտաբի վառ արտահայտված գործունեություն է: Այսինքն,
եթե ունես մեծ ծավալներ, ապա սեփական պրոցեսինգի առկայությունն անհրաժեշտություն
է: Վստահ եմ, որ այն բանկերը, որոնք սկսել են այդ ուղղությամբ աշխատել, ունեն
սեփական պատճառները: Ինչ վերաբերվում է վճարների պրոցեսինգի ոլորտի համաշխարհային
միտումներին, ապա այստեղ նկատվում են պրոցեսինգի ծառայությունները պրոֆեսիոնալ
կազմակերպություններին փոխանցելու գործընթացներ:

Ծրագրային նոր ապահովումն արդեն աշխատում է լիակատար ռեժիմով: Ինչպիսի՞ն կլինի
Ձեր մեսիջը, ի՞նչ նորամուծություններ կարող են ակնկալել ձեր գործընկերներն ու
հաճախորդները:

Սպասեք լավ լուրերի: Եթե մինչև հիմա լուրջ ջանքեր և
ռեսուրսներ էինք ներդնում համակարգի հնարավոր խոտանները կանխարգելելու
ուղղությամբ, ապա այժմ, երբ արդեն գործարկվել է նոր «սոֆթը», կսկսենք աշխատել զարգացման
ուղղությամբ: